Uchi-mata:  Een Iconische, Effectieve en Populaire Worp in Judo

Er zijn worpen waar een zaal even stil van wordt. Uchi-mata is er zo een.

In het Engels heet hij de “Inner Thigh Throw”, de binnendijworp, en die naam dekt vrij precies wat er gebeurt. Explosieve kracht heb je nodig, maar zonder de coördinatie om die kracht op het juiste moment los te laten gebeurt er niets, en dat is precies waarom hij zo lastig te beheersen is. Hieronder de biomechanica, de fasen en wat er in training aan te schaven valt.

Wat is Uchi-mata?

Uchi-mata valt onder Ashi-waza, de beentechnieken, en dat is meteen het eerste wat in gesprekken over deze worp misgaat, want Hane-Goshi en Harai-Goshi lijken erop terwijl het Koshi-waza zijn, heuptechnieken. Een ander deel van het lichaam doet het werk.

Hoe werkt hij dan? Tori veegt met zijn been de binnenkant van Uke’s dij, en tilt en roteert Uke op datzelfde moment, waardoor Uke in de lucht belandt en daarna op de mat.

Zoals bij bijna elke judoworp bestaan er variaties. De bekendste is Ken-Ken Uchi-mata, waarbij Tori op één been springt, Uke roteert en de tegenstander onder controle houdt tot de Ippon.

Je ziet hem vooral op het hoogste niveau, en daar zit precies het probleem, want wat daar soepel lijkt vraagt precisie, balans en timing die alle drie tegelijk moeten kloppen. Makkelijk is hij niet. De timing is het lastigste van dat rijtje.

Lukt het wel, dan is het genieten, ook voor wie langs de kant staat. Wie hem in de zaal van Sportschool Herbert in Ede voor het eerst goed voelt, merkt trouwens nog iets anders. In de judovloer zit een speciaal veer- en dempsysteem, en bij een worp waarbij iemand hoog de lucht in gaat, scheelt dat een hoop. Volgens ons daarmee de beste judovloer van Nederland.

Uchi-mata is geliefd bij judoka van elk niveau. Dat komt niet alleen doordat hij effectief is, maar ook doordat hij eenvoudigweg een van de mooiste worpen is om zelf te gooien, of dat nu in randori is of in competitie.

De Biomechanica van Uchi-mata

Er komt nogal wat spierwerk bij kijken, en die spiergroepen moeten in de juiste volgorde samenwerken, anders blijft er van de beweging een halve poging over. Dit zijn de groepen die het zware werk doen:

• • Benen: Quadriceps, hamstrings, de grote bilspier en adductoren. Die leveren de kracht om Uke’s been te vegen en hem de lucht in te tillen.

• • Core: Stabiliteit en rotatiekracht komen uit de romp, en dan vooral uit de rechte buikspier en de schuine buikspieren. Zonder een sterke romp verlies je je balans precies op het moment dat Tori draait en de techniek uitvoert, en dan blijft er van de hele worp niets over.

• • Bovenlichaam: Hier doen de deltoïden, de latissimus dorsi en de biceps het werk. Zij controleren Uke’s bovenlichaam en breken zijn balans (kuzushi), en daarna zijn het de armen die Uke de worp in geleiden, wat uiteindelijk zorgt voor een schone landing.

 

Fasen van De-Ashi Barai

Kuzushi: Het Breken van de Balans
De eerste fase is Kuzushi: de balans verbreken. Kritiek, dat staat buiten kijf. Toch valt bij deze worp te verdedigen dat Tsukuri zwaarder weegt, omdat Uchi-mata zich op verschillende manieren laat uitvoeren en dat sterk afhangt van waar je voet op de grond komt. Die voetplaatsing speelt hier een cruciale rol.

Tsukuri: Positioneren voor de Worp
Tsukuri is het positioneren: Tori’s lichaam op de juiste plek, ingezet met de eerste en de tweede stap. Diep instappen. Met de voet Uke’s been optillen en leiden. De heupen komen recht onder Uke’s zwaartepunt, met Tori’s binnendij tegen Uke’s dij. Het vraagt precisie en een diepe inzet, en toch moet je het niet overdrijven, want doorschieten kost je de juiste positie net zo hard als te ondiep instappen.

Kake: Het Uitvoeren van de Worp
Kake is de uitvoering. Tori veegt met zijn benen Uke’s been of dij, en roteert op hetzelfde moment zijn lichaam om Uke op te tillen en te werpen. De lift van de binnendij krijgt kracht mee uit een stevige rotatie van Tori’s romp. Uke komt van de grond. En dan het deel dat je nooit mag overslaan: Tori controleert de val, zodat de landing schoon en veilig is en Uke er de volgende training weer staat.

Visuele Demonstraties

• • Technische Analyse: https://www.youtube.com/watch?v=iUpSu5J-bgw

• • In Competitie: https://www.youtube.com/watch?v=n6Fj7xkmFEI

 

Trainingstips voor Uchi-mata

• • Focus op Voetplaatsing:
    Hier valt het meeste te winnen. Stap diep genoeg in, zodat je dij tegen de dij van Uke komt, want daar zit je hefboomwerking, en stap je te ondiep in dan gebeurt er domweg niets.

• • Werk aan Rompkracht en Flexibiliteit:
    Explosieve kracht alleen is niet genoeg, flexibiliteit alleen ook niet. Versterk je core en werk aan de flexibiliteit van je benen, want dat is het verschil tussen een uitvoering die soepel en krachtig voelt en een die krampachtig blijft.

• • Gebruik Oefeningen om Timing te Perfectioneren:
    Draai met zo veel verschillende partners als je kunt. Iedereen beweegt anders, en juist daaraan ontwikkel je je timing en leer je het moment aanvoelen waarop de worp erin gaat. Zet hem soepel in en laat je beweging samenvallen met wat Uke doet.

• • Probeer Variaties:
    Blijf niet hangen in de greep die je gewend bent. Uchi-mata gaat namelijk ook vanuit oku-eri of vanuit een achterwaartse greep, en met elke nieuwe setup die je erbij leert wordt hij een stuk moeilijker te lezen voor de ander.

Nog een verschil dat weinig mensen benoemen. Anders dan Seoi-nage is Uchi-mata veel gemakkelijker uit te voeren tegen kleinere tegenstanders, terwijl varianten van Seoi-nage juist vaak effectiever zijn tegen grotere tegenstanders. Handig om te weten voordat je er op een toernooi achter komt.

Waarom hij zo spectaculair is, laat zich kort zeggen: goed uitgevoerd stuurt hij de tegenstander hoog de lucht in, en in competitie levert dat vaak een Ippon op.

Een nuttige tip tot slot. Vanuit een Kenkayotsu, de tegenovergestelde stand, lukt Uchi-mata meestal gemakkelijker dan vanuit Aiyotsu, dezelfde stand, omdat Tori de tegenstander van daaruit effectiever kan optillen. Elegantie en effectiviteit in dezelfde beweging. Daarom kijken medejudoka en publiek er met bewondering naar.

Een worp als deze begint trouwens niet bij de worp. Hij begint bij vallen. Wie weet dat hij veilig neerkomt, durft ook geworpen te worden, en pas dan kun je een techniek als Uchi-mata echt leren in plaats van hem alleen te overleven. Bij de kinderen zie je dat het duidelijkst: de eerste les komen ze met wat spanning binnen en reageren ze terughoudend, en daarna komen ze los, bij de een na één les en bij de ander na drie.

Zelf een worp als Uchi-mata onder de knie krijgen, met iemand ernaast die meekijkt? Bekijk dan onze lessen judo in Ede. Nico staat er na al die jaren nog elke week zelf op de mat, sparren en anderen beter maken, dus de kans is groot dat je hem tegenkomt.