In het judo zijn Ippon, waza-ari en yuko traditionele scores waarmee een scheidsrechter de kwaliteit en effectiviteit van een techniek beoordeelt. Een Ippon betekent een vol punt en leidt direct tot winst, terwijl een waza-ari staat voor een half punt waarbij twee waza-ari’s samen de partij beslissen. Yuko is de laagste score, voor een landing op de zij of een houdgreep van 5 tot en met 9 seconden. De IJF schrapte de yuko in 2017, maar sinds februari 2025 staat hij weer in de internationale wedstrijdregels.
Judo is een eeuwenoude Japanse krijgskunst waarin techniek, timing, controle en respect samenkomen. Wie voor het eerst naar een judowedstrijd kijkt of als ouder langs de mat staat, kan overrompeld worden door de Japanse terminologie en handgebaren van de scheidsrechter. De termen ippon, waza-ari en yuko vormen samen de ruggengraat van het scoresysteem. Begrip van deze begrippen maakt het volgen van wedstrijden en trainingen niet alleen leuker, maar geeft ook dieper inzicht in de filosofie achter de sport: maximale efficiëntie met minimale inspanning.
Wat is een Ippon en wanneer wordt deze toegekend?
Een Ippon is de ultieme score in het judo en betekent dat een judoka de wedstrijd direct wint met een vol punt. Bij Sportschool Herbert in Ede leren judoka’s dat een Ippon symbool staat voor de perfect uitgevoerde techniek waarin kracht, snelheid en controle samenkomen. Zodra de scheidsrechter de arm recht omhoog steekt en ‘Ippon’ roept, is het gevecht direct afgelopen, ongeacht hoeveel tijd er nog op de wedstrijdklok staat.
Om een Ippon te scoren met een staande werptechniek (tachi-waza), moet een worp aan vier strikte criteria voldoen:
- Volledige controle: De aanvallende judoka (tori) houdt controle over de tegenstander (uke) van het begin tot het einde van de worp.
- Op de rug: De tegenstander landt grotendeels of volledig vlak op de rug op de judomat (tatami).
- Snelheid: De actie wordt explosief en vloeiend uitgevoerd.
- Kracht: Er zit overtuigende impact en dynamiek in de uitvoering.
Naast een perfecte worp kan een Ippon ook op de grond (ne-waza) worden behaald. Dit gebeurt wanneer een judoka de tegenstander gedurende 20 seconden in een houdgreep (osaekomi-waza) fixeert. Bij judoka’s vanaf de leeftijdscategorieën waarin dit is toegestaan, leidt ook een succesvolle verwurging (shime-waza) of armklem (kansetsu-waza) tot Ippon wanneer de tegenstander aftikt door twee keer op de mat of het lichaam van de partner te kloppen.
Wat houdt een waza-ari precies in binnen het judo?
Een waza-ari is een half punt en geeft aan dat een judotechniek van hoog niveau was, maar net één element miste voor de perfecte Ippon. Tijdens de judolessen bij Sportschool Herbert in Ede leggen onze gediplomeerde trainers uit dat een waza-ari je een aanzienlijke voorsprong geeft, maar dat de wedstrijd gewoon doorgaat. Scoor je in dezelfde wedstrijd een tweede waza-ari, dan verandert dit automatisch in ‘Waza-ari awasete Ippon’ en win je het duel.
De scheidsrechter kent een waza-ari toe door één arm zijwaarts op schouderhoogte te strekken. In de staande fase gebeurt dit wanneer de tegenstander wel richting de rug landt, maar de worp merkbaar aan snelheid, kracht of controle ontbrak. Komt de tegenstander op de zij, op het zitvlak of alleen op de bovenrug terecht, dan is het sinds februari 2025 geen waza-ari meer maar een yuko.
Op de grond levert een houdgreep eveneens een waza-ari op als de judoka erin slaagt de controle minstens 10 seconden vast te houden, maar de tegenstander binnen 20 seconden weet te ontsnappen. Weet de bovenliggende judoka de greep echter vol te houden tot de volle 20 seconden, dan promoveert de score alsnog naar een beslissende Ippon. Ontsnapt de tegenstander al na 5 tot en met 9 seconden, dan blijft er een yuko op het bord staan.
Bestaat de judoscore yuko tegenwoordig nog?
Ja, weer wel. De Internationale Judo Federatie (IJF) schrapte de yuko in 2017, maar zette hem terug in de wedstrijdregels die sinds 22 februari 2025 gelden, met de Grand Slam van Parijs als eerste toernooi. Tussen 2017 en 2025 bestonden internationaal alleen ippon en waza-ari. Wie uitleg of wedstrijdbeelden uit die jaren terugkijkt, mist de yuko dus. Bij Sportschool Herbert in Ede bespreken we de yuko tijdens theorie- en graduatielessen gewoon weer als geldende score.
De nieuwe yuko lijkt op de oude, maar is niet hetzelfde. In de laatste jaren vóór 2017 kreeg je een yuko voor een worp op de zij of voor een houdgreep van 10 tot en met 14 seconden. Nu geeft de scheidsrechter een yuko voor een landing op de zij, op het zitvlak, op de bovenrug of op de zijkant van de elleboog, en voor een houdgreep van 5 tot en met 9 seconden. Eén ding bleef gelijk: yuko’s tellen nooit op tot een waza-ari of Ippon. Honderd yuko’s wegen nog altijd minder zwaar dan één enkele waza-ari.
Bij het schrappen in 2017 wilde de IJF wedstrijden begrijpelijker maken voor publiek en media en aanvallend judo stimuleren. Met de terugkeer in 2025 krijgt een worp die net tekortschiet voor een waza-ari weer een eigen beloning. Het officiële wedstrijdcircuit kent daardoor nu drie scores: Ippon, waza-ari en yuko. Zo zie je ook beter hoe nauwkeurig de gradaties in techniek en balansverstoring (kuzushi) zijn opgebouwd.
Nagelopen op 15 oktober 2026 aan de hand van de IJF-wedstrijdregels die sinds februari 2025 gelden. Alle scores, straffen en houdgreeptijden op een rij vind je in onze uitleg over de puntentelling in judo.
Hoe verschillen Ippon, waza-ari en yuko van elkaar op de mat?
Op de tatami van Sportschool Herbert in Ede maken we het onderscheid tussen deze scores tastbaar door te kijken naar de mate van controle, impact en de landingspositie van de partner. Het fundamentele verschil schuilt in de volledigheid van de techniek: waar een Ippon onbetwistbare perfectie vereist, markeert een waza-ari een zeer sterke actie met een klein schoonheidsfoutje, en staat de yuko voor een worp die maar gedeeltelijk slaagt.
Om de verschillen helder op een rij te zetten, helpt het onderstaande overzicht:
- Ippon (Vol punt): De worp heeft snelheid, kracht, controle en de tegenstander landt plat op de rug. Op de grond duurt de houdgreep 20 seconden, of volgt een aftik via klem of verwurging. De partij is onmiddellijk voorbij.
- Waza-ari (Half punt): De worp mist één van de kernelementen (bijvoorbeeld snelheid of controle), maar de tegenstander landt wel richting de rug. Een houdgreep duurt 10 tot en met 19 seconden. Twee waza-ari’s vormen samen Ippon.
- Yuko (Laagste score, sinds 2025 terug): De tegenstander landt op de zij, op het zitvlak, op de bovenrug of op de zijkant van de elleboog, of de houdgreep duurt 5 tot en met 9 seconden. Yuko’s tellen niet op tot een waza-ari, en één waza-ari weegt zwaarder dan elk aantal yuko’s.
Voor ouders die hun kinderen willen ondersteunen bij het begrijpen van de sport, biedt onze uitgebreide judogids voor ouders handige achtergrondinformatie over banden, puntentellingen en etiquette binnen de dojo.
Hoe leren judoka’s deze puntentelling toepassen in de praktijk?
Zowel jonge judoka’s als volwassenen leren bij Sportschool Herbert in Ede stap voor stap hoe zij scores herkennen en benutten tijdens oefengevechten (randori). Door regelmatig te sparren onder begeleiding van onze ervaren trainers, ontwikkelen judoka’s het gevoel voor balansverstoring en overname dat nodig is om een score af te dwingen of juist te voorkomen.
Voor de allerkleinsten binnen onze Tuimeljudo-groepen (3 tot 6 jaar) ligt de nadruk primair op valbreken, stoeispelletjes en motoriek. Zij hoeven zich nog niet bezig te houden met complexe scheidsrechterstermen, maar leren intuïtief wat het betekent om iemand op de rug te controleren. Vanaf de kids judo (7-12 jaar) en bij de junioren en senioren wordt de officiële terminologie actief geïntegreerd in de lessen.
Judoka’s leren tijdens interne clubtoernooitjes en randori’s hoe ze tactisch moeten omgaan met een gescoorde waza-ari. Sta je voor met een half punt? Dan kun je kiezen voor gecontroleerd judo zonder onnodige risico’s te nemen. Sta je achter? Dan moet je het tempo opvoeren en op zoek gaan naar die ene beslissende Ippon. Zo leert judo kinderen en volwassenen niet alleen fysieke vaardigheden, maar ook strategisch denken onder druk.
Scoretermen leer je sneller op de mat dan op papier
Ippon, waza-ari en yuko krijgen pas betekenis wanneer ze over jouw eigen worp worden geroepen. Dat gaat sneller dan je denkt. Bij Sportschool Herbert in Ede pikken judoka’s die termen op tijdens het oefenen zelf, omdat elke worp op de mat meteen wordt benoemd en je zo hoort waar het verschil zit tussen een half punt en een volle score. Kom een keer meedoen tijdens een proefles zonder kosten en tel vanaf de kant gewoon mee.