Zoek je op “braziliaans jiu jitsu”, dan land je meteen in een woud van Engelse termen, Amerikaanse video’s en verhalen over de UFC terecht. Tijd voor een gids in gewoon Nederlands. Hieronder staat wat braziliaans jiu jitsu (internationaal bekend als Brazilian jiu jitsu of kortweg BJJ) precies is, waar het vandaan komt en hoe de regels en banden werken. Ook waarom deze “zachte kunst” bijna iedereen past. Van kantoortijger tot topsporter. En hoe je er zelf mee begint.
Wat is braziliaans jiu jitsu?
Braziliaans jiu jitsu is een vechtsport en een zelfverdedigingssysteem, en het draait volledig om worstelen op de grond. Je brengt je partner naar de mat, verbetert stap voor stap je positie en dwingt ten slotte een overgave af met een klem of verwurging. Slaan en schoppen komen er niet aan te pas. Bij Sportschool Herbert in Ede staat braziliaans jiu jitsu al jaren op hoog niveau op het programma, van complete beginners tot wedstrijdvechters. En omdat techniek en hefboomwerking zwaarder wegen dan kracht, kan iemand die lichter en zwakker is een groter en sterker persoon toch in bedwang houden.
Precies dat grondgevecht scheidt de sport van boksen of kickboksen. Een partij BJJ lijkt nog het meest op fysiek schaken, waarin elke greep een antwoord heeft en op elk antwoord weer een tegenantwoord bestaat. Trainen doe je meestal in een gi, het traditionele trainingspak, maar er is ook een variant zonder pak: in ons artikel gi of no-gi: wat kies je als beginner? lees je precies wat het verschil is. Braziliaans jiu jitsu levert daarnaast de technische ruggengraat van het moderne grappling en van MMA.
Waar komt braziliaans jiu jitsu vandaan?
Braziliaans jiu jitsu begon in Brazilië aan het begin van de twintigste eeuw, toen de Japanse judoka Mitsuyo Maeda zijn kennis doorgaf aan de familie Gracie. Die herkomst zie je nog elke week op de mat. Ook bij Sportschool Herbert in Ede trainen judoka’s en BJJ’ers zij aan zij, simpelweg omdat beide sporten uit dezelfde bron komen. Van het Japanse jiu jitsu maakten de Gracies een eigen systeem dat volledig om het grondgevecht draait.
Carlos en Hélio Gracie verfijnden de technieken vooral zo dat ze ook voor kleinere en lichtere mensen werkten: minder kracht, meer hefboom. Tientallen jaren lang testte de familie het systeem in uitdagingsgevechten tegen beoefenaars van andere stijlen. De internationale doorbraak kwam in 1993, toen de tengere Royce Gracie het allereerste UFC-toernooi won van tegenstanders die veel groter waren dan hij. BJJ groeide daarna uit tot een van de snelst groeiende sporten ter wereld, ook in Nederland, waar de Nederlandse en de Engelse naam vrolijk door elkaar worden gebruikt.
Hoe werken de regels en banden in braziliaans jiu jitsu?
Winnen doe je in een wedstrijd door je tegenstander te laten afkloppen met een klem of verwurging, of door punten te pakken met dominante posities. Slaan en schoppen zijn verboden. Volwassenen doorlopen vijf banden, wit, blauw, paars, bruin en zwart, en bij Sportschool Herbert in Ede worden die volgens de internationale lijn toegekend: op basis van kunde, matuurtjes en tijd, niet op basis van een snel examen. Voor een zwarte band staat gemiddeld tien jaar of meer. Juist dat maakt hem zo waardevol.
Controle is wat het puntensysteem beloont: twee punten voor een takedown of sweep, drie voor het passeren van de guard, vier voor de mount of het pakken van de rug. De wedstrijd volgt daarmee de logica van een echt gevecht, waarin je eerst naar de grond gaat, vervolgens je positie verbetert en pas daarna afmaakt. Kinderen hebben een eigen reeks tussenbanden (grijs, geel, oranje, groen), zodat de weg naar blauw behapbaar blijft. Nieuwsgierig hoe wij kinderen via judo een ijzersterke basis voor het grondgevecht meegeven? Lees dan onze complete oudergids judo voor kinderen.
Waarom werkt ‘de zachte kunst’ voor iedereen?
Letterlijk betekent jiu jitsu “de zachte kunst”. Je wint niet door harder te duwen, maar door slimmer te bewegen met hefboom, timing en gewichtsverdeling. Daarom staan bij Sportschool Herbert in Ede studenten, vijftigers, vrouwen en stevige krachtsporters gewoon samen op één mat, want iedereen traint op eigen tempo en op eigen niveau, en niemand kijkt ervan op als de kleinste van de groep de grootste laat afkloppen. En omdat er niet geslagen wordt, kun je bijna elke les voluit sparren zonder de dag erna met een blauw oog naar je werk te moeten.
Als work-out is BJJ daarmee ook bijzonder effectief: een uur trainen is cardio, krachttraining en puzzelen in één. Veel mensen merken dat het mentaal minstens zoveel oplevert als fysiek, met meer zelfvertrouwen, minder stress en het vermogen om kalm te blijven wanneer de druk oploopt. De belangrijkste effecten zetten we eerder op een rij in 10 fysieke en mentale voordelen van BJJ, van kracht en conditie tot rust in je hoofd. Een “ideaal lichaamstype” bestaat niet, omdat de sport om techniek draait. Lang, klein, licht of zwaar. Er is altijd een spel dat bij jouw lijf past.
Hoe begin je met braziliaans jiu jitsu in de regio Ede?
Beginnen is eenvoudiger dan de meeste mensen denken. Conditie, ervaring of een eigen gi heb je niet nodig, alleen de moed om een keer binnen te stappen. In Ede train je bij Sportschool Herbert onder leiding van Nico Herbert, wereldkampioen BJJ & Sambo, en zijn team, met meerdere lessen per week voor beginners en gevorderden; leden waarderen de school met 5,0 ★ op Google. Nico traint zelf nog steeds en staat elke week vol passie op de mat. Wie voor het eerst binnenstapt ziet trouwens meteen het luxe interieur en de high-end judozaal, en dat helpt, want een verzorgde ruimte maakt de stap over de drempel een stuk kleiner. Woon je in Veenendaal, Wageningen, Bennekom of Barneveld, dan zit je binnen een kwartier op de mat.
Zo ziet je eerste les er ongeveer uit: samen opwarmen, een techniek in stappen oefenen met een partner, en afsluiten met licht sparren voor wie dat wil. Niemand verwacht dat je iets kunt. Iedereen op de mat is ooit als witte band begonnen en helpt je graag op weg. Wil je weten wat je aan moet trekken, hoe een proefweek eruitziet en welke lessen wanneer zijn? Lees dan onze lokale startersgids kickstart Brazilian jiu jitsu in Ede. Daarna blijft er één stap over: een keer meedoen.
Zelf braziliaans jiu jitsu ervaren?
De mat vertelt je meer dan duizend artikelen. Loop een keer binnen bij Sportschool Herbert in Ede en train gratis en vrijblijvend mee: niets meenemen, niets kunnen.