Okuri-eri-jime is binnen het judo een klassieke verwurging (shime-waza), géén klem (kansetsu-waza). De aanvaller zit achter zijn partner en gebruikt de revers van het judopak (judogi) om beheerst druk op te bouwen tegen de halsslagaders. In de volksmond heet vrijwel elke submission al snel een klem, maar deze techniek werkt uitsluitend op de hals en raakt geen enkel gewricht, dus ook de elleboog niet.
Wat is okuri-eri-jime en is het een verwurging of een klem?
Bij Sportschool Herbert in Ede horen judoka’s al vroeg wat de naam letterlijk zegt: okuri-eri-jime is de ‘meeglijdende reversverwurging’, officieel geclassificeerd als shime-waza. Een verwurging dus, geen gewrichtsklem. De kraag van je partner is daarbij je hefboom. Binnen onze dojo in Ede ligt de nadruk op de fijne controle die je nodig hebt om dit technisch zuiver en met respect uit te voeren.
Ontleed de Japanse naam en je hebt de techniek bijna beschreven. Drie woorden, drie functies. Okuri is sturen of meeglijden, eri staat voor kraag of revers, en jime betekent wurgen of afknellen. Waar klemmen de pezen en gewrichten belasten, werkt dit vooral als een vasculaire verwurging, ook wel bloedverwurging genoemd, en dat onderscheid bepaalt precies hoe beheerst je de techniek moet uitvoeren. Pijnloos, en kort. De bloedtoevoer door de halsslagaders (arteria carotis) wordt tijdelijk gedempt. Vandaar dat je partner meteen moet afkloppen, want anders raakt hij buiten bewustzijn.
Binnen het klassieke Kodokan judo geldt okuri-eri-jime als een van de sterkste grondtechnieken (ne-waza). De aanval komt van achteren. Je partner ziet er dus vrijwel niets van, en zodra de pakkingen eenmaal stevig verankerd zitten, valt er bijzonder weinig meer aan te doen.
Hoe werkt het verschil tussen shime-waza en kansetsu-waza in het judo?
Tijdens de budotrainingen bij Sportschool Herbert in Ede houden we die twee categorieën scherp gescheiden: shime-waza zijn verwurgingen, kansetsu-waza zijn gewrichtsklemmen. Shime-waza speelt zich af rond de halsstreek en controleert daar de ademhaling of de bloedsomloop, wat betekent dat je met heel weinig beweging al een groot effect hebt op de partner tegenover je. Kansetsu-waza doet iets heel anders, want die richt zich uitsluitend op het overstrekken of roteren van het ellebooggewricht. In onze sportzaal in Ede begint veilig trainen dan ook bij het snappen van dat anatomische verschil, want wie niet weet wat hij aanvalt, kan ook niet voelen wanneer het genoeg is geweest.
De internationale judoreglementering trekt om beide categorieën strakke lijnen, en dat is puur een kwestie van veiligheid:
- Shime-waza (verwurgingen): Hieronder vallen okuri-eri-jime, hadaka-jime (blote-armverwurging) en kata-juji-jime (kruisverwurging). Ze grijpen aan op de halsstructuren, dus je stopt op het moment dat je partner afklopt.
- Kansetsu-waza (gewrichtsklemmen): Denk aan juji-gatame (gestrekte armklem) en ude-garami (gebogen armklem). In het moderne wedstrijd- en recreatiejudo zijn klemmen op de nek (neck cranks), ruggengraat, polsen, schouders, knieën of enkels streng verboden. Alleen de elleboog mag je gecontroleerd aanvallen. Verder niets.
Waar gaat het mis bij shime-waza? Als een judoka te laat afklopt, of als de uitvoerder blijft doordrukken, kan iemand wegvallen. Bij kansetsu-waza ligt het risico ergens anders, namelijk bij fysieke weefselschade aan ligamenten en botten. Geen bijzaak dus. Zelfbeheersing en wederzijds vertrouwen op de tatami zijn bij beide techniekgroepen een voorwaarde om ze te mogen trainen.
Hoe voer je okuri-eri-jime technisch correct en veilig uit?
Kracht doet hier het werk niet. Onze instructeurs bij Sportschool Herbert in Ede leggen steeds uit dat een geslaagde okuri-eri-jime staat of valt bij strakke positionering en vloeiende hefboomwerking, en dus niet bij brute spierkracht. Je zit dominant achter je partner en zet je handen kruislings in de judogi, zonder ooit aan de keel te trekken. In onze lessen in Ede knippen we die beweging op in overzichtelijke, veilige stappen, zodat de controle nooit wegvalt.
Zo bouw je een correcte okuri-eri-jime stap voor stap op:
- Rugcontrole vestigen: Tori (de aanvaller) neemt plaats achter Uke (de verdediger), het liefst met borst-tegen-rugcontact en stabiele beencontrole (haken), zodat ontsnappen geen optie meer is.
- De hoofdpakking (primaire hand): Met de dominante arm reikt Tori over de schouder van Uke heen en pakt de tegenoverliggende revers diep en hoog, net onder het kaakbeen.
- De ondersteunende pakking (secundaire hand): De andere arm schuift onder de oksel van Uke door, grijpt de andere revers op borsthoogte en trekt die strak naar beneden.
- Het meeglijden en afronden: Trek je de onderste revers naar beneden, dan glijdt de bovenste revers strakker om de hals. Strek je bovenlichaam daarna zachtjes naar achteren en breng je ellebogen naar je eigen lichaam toe. Zo sluiten de halsslagaders gelijkmatig en direct af.
Geen rukken. Zodra de greep zit, voert Tori de druk gecontroleerd op, en juist daardoor houdt Uke ruim de tijd om rustig af te kloppen. In onze judovloer zit een speciaal veer- en dempsysteem, en juist bij dit soort beheerst grondwerk merk je dat: je ligt er zachter, dus je blijft rustiger, en rust is hier alles.
Vanaf welke leeftijd en band mag je okuri-eri-jime leren en toepassen?
Binnen Sportschool Herbert in Ede houden we ons nauwgezet aan de richtlijnen van de Judo Bond Nederland (JBN). Concreet betekent dat: verwurgingen zoals okuri-eri-jime komen pas aan bod vanaf de leeftijdscategorie onder 15 jaar (U15). Jongere kinderen leren eerst vallen, werpen en houdgrepen, en pas daarna maken ze kennis met submissietechnieken. In die volgorde. Zo blijven in Ede twee dingen overeind die net zo zwaar wegen als elke techniek: de fysieke integriteit van een kind, en het plezier waarmee het elke week de zaal binnenkomt.
Bij het Tuimeljudo (3-6 jaar) en in de lessen kids-judo (7-12 jaar) gaat alle aandacht naar motorische ontwikkeling, stoeispelen, tuimelen en de basisprincipes van respect en discipline. Nekwervels en spieren zijn op die leeftijd nog volop in de groei. Daarom zijn shime-waza en kansetsu-waza reglementair uitgesloten, zowel in de les als tijdens wedstrijden, en dat is geen huisregel van ons maar staat zo zwart op wit in het reglement.
Het motorische inzicht en het verantwoordelijkheidsgevoel die hiervoor nodig zijn, ontstaan pas wanneer judoka’s de U15-leeftijd bereiken en minimaal over de groene of blauwe band beschikken. Vanaf dat punt kun je een techniek als okuri-eri-jime veilig trainen en ook echt toepassen in het randori (vrij oefengevecht), waar niemand je vertelt welke aanval er aankomt. Daar wordt het pas echt.
Welke rol speelt afkloppen bij het veilig trainen van verwurgingen?
Bij Sportschool Herbert in Ede is afkloppen (het Japanse ‘maitta’) het belangrijkste stuk vechtsportetiquette dat er bestaat. Zwakte of verlies heeft er niets mee te maken. Het is een communicatiemiddel. Eén dat blessures voorkomt en er tegelijk voor zorgt dat je partner je de volgende keer weer zonder aarzeling zijn rug durft te geven. In onze trainingsruimte in Ede kent die regel geen enkele uitzondering: er wordt getikt, dus je stopt.
Deze verwurging knijpt de bloedtoevoer vlot af, dus Tori en Uke blijven er samen scherp bij:
- Fysiek tikken: Tik duidelijk, minimaal twee keer, met je vlakke hand op je partner of op de mat.
- Verbaal afkloppen: Zitten je handen vast of kun je niet bewegen, roep dan luid en duidelijk “stop”, “tik” of “maitta”.
- Voeten gebruiken: Zitten beide armen klem, dan tikt de judoka hoorbaar met de voetzolen op de mat.
In een open dojosfeer, waarin ego’s even aan de kant gaan, durven judoka’s ontspannen en veilig te experimenteren met complexe verwurgingen, zonder de angst dat iemand er fysiek overbelast van raakt.
Waarom is okuri-eri-jime ook zo effectief binnen Braziliaans Jiu-Jitsu?
Wie Braziliaans Jiu-Jitsu doet bij Sportschool Herbert in Ede, herkent de mechanica van okuri-eri-jime onmiddellijk. Binnen BJJ vormt deze techniek namelijk het fundament onder geavanceerde rugaanvallen zoals de ‘bow and arrow choke’ en sliding collar submissions. Judoka’s en BJJ-ers in Ede leren op dit punt veel van elkaar, simpelweg omdat gi-grepen en rugcontrole in beide sporten hetzelfde werken.
Het grondgevecht in BJJ draait voor een groot deel om de ‘back take’ en om het vasthouden van rugcontrole met hooks en de zogeheten seatbelt-grip. Heeft de aanvaller de revers van de gi eenmaal beet, dan biedt okuri-eri-jime een ontsnappingsbestendige manier om het gevecht te beëindigen. Draait de tegenstander weg? Dan trekt die meeglijdende revers de verwurging meestal alleen maar strakker aan.
Deze traditionele techniek onder de knie krijgen levert elke vechtsporter iets op, in klassiek judo net zo goed als in moderne zelfverdediging of submission grappling.
Wil je zelf veilig leren judoën bij Sportschool Herbert in Ede?
Nieuwsgierig naar technieken zoals okuri-eri-jime? Of wil je vooral laagdrempelig en veilig werken aan je conditie, zelfvertrouwen en weerbaarheid? Bij Sportschool Herbert is iedereen welkom op de matten, jong en oud. Vraag een gratis proefles aan en voel zelf waar judo in Ede om draait: stevig trainen, en daarna nog even napraten met de mensen om je heen.