De hadaka-jime is officieel een verwurging (shime-waza) binnen het traditionele judo en absoluut geen klem (kansetsu-waza). Waar een klem zich richt op het overstrekken of manipuleren van een gewricht zoals de elleboog, focust de hadaka-jime zich op het gecontroleerd afsluiten van de bloedtoevoer via de halsslagaders of druk op de luchtpijp zonder gebruik te maken van het judopak. Binnen een veilige dojo-omgeving is het een uiterst effectieve controletechniek die draait om precisie, timing en direct afkloppen.
Wat is de hadaka-jime en is het een verwurging of een klem?
De hadaka-jime is een zuivere verwurging binnen de judoclassificatie van Kodokan shime-waza en dus geen gewrichtsklem. Bij Sportschool Herbert in Ede leren judoka’s dat ‘hadaka’ letterlijk ‘naakt’ of ‘bloot’ betekent, wat aangeeft dat deze techniek wordt aangezet zonder de revers van het judopak (judogi) te gebruiken. Het is een achterwaartse verwurging waarbij de onderarm en pols van de aanvaller direct om de hals van de partner sluiten.
Binnen het Japanse judo worden grondtechnieken (ne-waza) onderverdeeld in drie hoofdcategorieën: houdgrepen (osaekomi-waza), verwurgingen (shime-waza) en armklemmen (kansetsu-waza). In tegenstelling tot wat leken soms denken wanneer ze iemand vanuit de rug gecontroleerd zien worden, valt de hadaka-jime onomstotelijk onder de shime-waza. Er komt geen manipulatie van de wervelkolom, schouder of elleboog aan te pas; de actie centreert zich volledig rondom de halsstreek.
In moderne vechtsporten en zelfverdedigingssystemen staat deze techniek wereldwijd ook wel bekend als de rear naked choke. Waar veel andere judoverwurgingen, zoals de okuri-eri-jime of kata-ha-jime, sterk leunen op het vastgrijpen van stevige katoenen revers, maakt de hadaka-jime judo juist zo veelzijdig. Zelfs zonder kledinggrip kan een judoka vanuit een dominante positie op de grond het gevecht effectief en zonder onnodige schade neutraliseren.
Hoe werkt de techniek van de hadaka-jime anatomisch gezien?
Anatomisch gezien werkt de hadaka-jime primair als een vasculaire verwurging (bloedverwurging) waarbij de halsslagaders aan weerszijden van de nek gelijkmatig worden gecomprimeerd. Tijdens de lessen bij Sportschool Herbert in Ede besteden onze gediplomeerde leraren uitgebreid aandacht aan de fysiologische werking, zodat leerlingen exact begrijpen waarom hefboomwerking en rust belangrijker zijn dan brute spierkracht.
Wanneer de techniek correct wordt uitgevoerd, plaatst de aanvaller de binnenzijde van de elleboogplooi precies voor het strottenhoofd van de trainingspartner. Hierdoor vallen de harde botstructuren van de onderarm en bovenarm langs de zijkanten van de hals, precies over de arteria carotis (de grote halsslagaders). Door de hand van de aanvallende arm op de eigen biceps of handrug te plaatsen en de borstkas zacht naar voren te bewegen, ontstaat een gelijkmatige druk.
Er bestaan binnen het judo twee manieren waarop de hadaka-jime kan inwerken:
1. De bloedverwurging (carotis-compressie): Dit is de meest veilige en humane variant. Door het kortstondig verminderen van de bloeddoorstroming naar de hersenen voelt de tegenstander binnen enkele seconden een lichte duizeligheid opkomen, wat het universele signaal is om direct af te kloppen.
2. De luchtpijpcompressie (trachea-druk): Wanneer de onderarm direct tegen het strottenhoofd rust en naar achteren trekt, wordt de luchttoevoer belemmerd. Dit voelt onaangenaam en pijnlijk aan en wordt binnen gecontroleerde dojotrainingen zoveel mogelijk vermeden ten gunste van de zuivere carotis-sluiting.
Welke veiligheidsregels gelden er voor shime-waza op de mat?
Voor het veilig beoefenen van shime-waza zoals de hadaka-jime geldt te allen tijde de regel van wederzijds respect en het principe van ‘afkloppen is direct stoppen’. Op de mat bij Sportschool Herbert in Ede hanteren we strikte protocollen waarbij toezicht, communicatie en het tijdig aangeven van overgave door twee tikjes op de mat of partner centraal staan.
Veiligheid op de tatami is geen toeval, maar het fundament van de hele judofilosofie (Jita Kyoei: voorspoed en algemeen welzijn). Verwurgingen mogen daarom pas worden getraind wanneer judoka’s over voldoende zelfbeheersing en lichaamsgevoel beschikken. Beginnende sporters leren eerst hoe ze moeten incasseren, herkennen wanneer een techniek ‘zit’ en hoe ze direct kunnen aftikken (maitta).
Enkele essentiële richtlijnen die op de mat gelden:
• Direct loslaten bij aftikken: Zodra de partner fysiek of verbaal ’tap’ roept of afklopt, laat de uitvoerder de greep onmiddellijk en zonder vertraging 100% los.
• Geen nekverdraaiingen (neck cranks): De hadaka-jime mag nooit worden gecombineerd met het geforceerd torderen of buigen van de nek, omdat dit de nekwervels kan beschadigen.
• Geleidelijke drukverhoging: Druk wordt rustig en stapsgewijs opgebouwd, nooit met een explosieve rukbeweging. Hierdoor krijgt de ontvangende partner ruim de tijd om veilig af te kloppen.
Wat is het verschil tussen hadaka-jime in traditioneel judo en BJJ?
Het voornaamste verschil tussen hadaka-jime in judo en de rear naked choke in BJJ zit in de regels voor grondvechttijd, de afwerking van de handpositie en het gebruik van de benen ter controle. Tijdens de gemengde martiale lessen bij Sportschool Herbert in Ede ervaren sporters hoe beide disciplines elkaar verrijken en versterken.
In het traditionele judo ligt het accent zwaarder op staande worpen (tachi-waza). Wanneer het gevecht naar de grond gaat, geeft de scheidsrechter de judoka’s slechts een beperkt aantal seconden om direct actie te ondernemen richting een verwurging, armklem of houdgreep. De hadaka-jime wordt in judo daarom vaak bliksemsnel aangezet vanuit situaties waarin de tegenstander op de buik of knieën verdedigt (de schildpadpositie).
Binnen het braziliaans jiu-jitsu (BJJ) is het grondgevecht het hoofddoel. De techniek (daar bekend als Mata Leão) wordt vrijwel altijd gecombineerd met ‘hooks’: de benen worden om de heupen en benen van de tegenstander gehaakt voor maximale lichaamscontrole (back mount). Ook wordt in BJJ vaak gekozen voor een specifieke arm-op-biceps-vergrendeling achter het hoofd, terwijl judo van oudsher meerdere handvattingen (zoals vingers in elkaar haken of pols vastgrijpen) toestaat.
Vanaf welke leeftijd en ervaring mag je hadaka-jime veilig trainen?
Volgens de officiële richtlijnen van de Judo Bond Nederland en het lesprogramma van Sportschool Herbert in Ede worden verwurgingen en klemmen pas onderwezen aan judoka’s vanaf minimaal 12 jaar. Jonge kinderen in onze jeugdgroepen leren uitsluitend veilige houdgrepen, worpen en valbreektechnieken om een stevige motorische basis op te bouwen.
Voor de allerkleinsten binnen onze Tuimeljudo (3 tot 6 jaar) en de jeugd binnen het reguliere kids judo (7 tot 11 jaar) zijn verwurgingen en armklemmen tijdens randori en wedstrijden uiteraard strikt verboden. Op die leeftijd ligt de focus op stoeien met regels, zelfvertrouwen, balansverstoringen en plezier in bewegen. De anatomie van kinderen in de groei vraagt om maximale bescherming van de nekwervels en keelholte.
Pas vanaf de leeftijdscategorie -15 jaar (aspiranten) maken judoka’s stap voor stap kennis met shime-waza en kansetsu-waza onder direct toezicht van een bevoegde leraar. Hierdoor leren sporters met respect omgaan met de kracht en kwetsbaarheid van het menselijk lichaam, wat de techniek uiterst veilig en leerzaam maakt voor pubers en volwassenen.
Wil je zelf de kunst van gecontroleerd judo en grondvechten ervaren?
Of je nu wilt werken aan je fysieke conditie, praktische zelfverdediging zoekt of de technische diepgang van klassieke technieken zoals de hadaka-jime wilt ontdekken: op onze mat staat veilig en respectvol samenwerken altijd op één. Kom gerust eens kennismaken met onze vriendelijke community en ervaren instructeurs. Vraag vandaag nog een gratis proefles aan bij Sportschool Herbert en ontdek zelf wat judo voor jou kan betekenen!