De hadaka-jime is officieel een verwurging (shime-waza) binnen het traditionele judo, en dus geen klem (kansetsu-waza). Een klem overstrekt of manipuleert een gewricht, bijvoorbeeld de elleboog. Hier gaat het om iets anders: je sluit de bloedtoevoer via de halsslagaders gecontroleerd af, of je zet druk op de luchtpijp, zonder ook maar iets van het judopak vast te pakken. In een veilige dojo is het daarmee een uiterst effectieve controletechniek, waarbij precisie, timing en direct afkloppen alles bepalen.
Wat is de hadaka-jime en is het een verwurging of een klem?
In de judoclassificatie van Kodokan shime-waza is de hadaka-jime een zuivere verwurging. Geen gewrichtsklem dus. Judoka’s bij Sportschool Herbert in Ede leren dat ‘hadaka’ letterlijk ‘naakt’ of ‘bloot’ betekent, wat precies aangeeft waar het om gaat: de techniek werkt zonder de revers van het judopak (judogi). De onderarm en de pols van de aanvaller sluiten van achteren direct om de hals van de partner.
Grondtechnieken (ne-waza) vallen in het Japanse judo in drie hoofdcategorieën uiteen: houdgrepen (osaekomi-waza), verwurgingen (shime-waza) en armklemmen (kansetsu-waza). Wie iemand vanuit de rug gecontroleerd ziet worden, denkt nog wel eens aan een klem, maar de hadaka-jime hoort onomstotelijk bij de shime-waza. Van de wervelkolom blijf je af. Van de schouder en de elleboog ook. Alles gebeurt rond de halsstreek.
In moderne vechtsporten en zelfverdedigingssystemen kent de hele wereld de techniek als de rear naked choke. Verwurgingen als okuri-eri-jime of kata-ha-jime leunen zwaar op het vastgrijpen van stevige katoenen revers, en juist daarin wijkt de hadaka-jime af. Zonder ook maar een kledinggrip kan een judoka het gevecht vanuit een dominante positie op de grond neutraliseren, en dat zonder onnodige schade.
Hoe werkt de techniek van de hadaka-jime anatomisch gezien?
Anatomisch is de hadaka-jime in de eerste plaats een vasculaire verwurging, een bloedverwurging, waarbij de halsslagaders aan weerszijden van de nek gelijkmatig worden samengedrukt. Onze gediplomeerde leraren staan daar tijdens de lessen bij Sportschool Herbert in Ede uitgebreid bij stil. Hefboom boven spierkracht. Rust boven haast. Wie dat begrijpt, heeft de techniek half in de vingers.
Bij een correcte uitvoering ligt de binnenzijde van de elleboogplooi precies voor het strottenhoofd van je trainingspartner. De harde botstructuren van onderarm en bovenarm komen daardoor langs de zijkanten van de hals te liggen, precies over de arteria carotis, de grote halsslagaders. Leg dan de hand van je aanvallende arm op je eigen biceps of handrug en beweeg je borstkas zacht naar voren. De druk wordt zo gelijkmatig verdeeld.
Binnen het judo kan de hadaka-jime op twee manieren inwerken:
1. De bloedverwurging (carotis-compressie): Dit is de veiligste en meest humane variant. De bloeddoorstroming naar de hersenen neemt kortdurend af, de tegenstander voelt binnen enkele seconden lichte duizeligheid opkomen, en dat is het universele signaal om af te kloppen.
2. De luchtpijpcompressie (trachea-druk): Rust de onderarm direct tegen het strottenhoofd en trekt hij naar achteren, dan raakt de luchttoevoer belemmerd. Onaangenaam en pijnlijk. In gecontroleerde dojotrainingen mijden we deze vorm daarom zoveel mogelijk, ten gunste van de zuivere carotis-sluiting.
Welke veiligheidsregels gelden er voor shime-waza op de mat?
Bij shime-waza als de hadaka-jime geldt altijd wederzijds respect, en verder één ijzeren regel: afkloppen is direct stoppen. Op de mat bij Sportschool Herbert in Ede werken we daarom met strikte protocollen, waarin toezicht, communicatie en het tijdig aangeven van overgave centraal staan. Twee tikjes op de mat of op je partner. Dat is genoeg.
Veiligheid op de tatami is geen toeval, maar het fundament onder de hele judofilosofie (Jita Kyoei: voorspoed en algemeen welzijn). Verwurgingen horen dus pas op het programma zodra judoka’s genoeg zelfbeheersing en lichaamsgevoel hebben. Beginners leren eerst incasseren. Voelen wanneer een techniek ‘zit’. En direct aftikken (maitta).
In Ede gelden op de mat een paar harde richtlijnen:
• Direct loslaten bij aftikken: Roept je partner ’tap’ of klopt hij af, dan laat je de greep zonder enige vertraging 100% los.
• Geen nekverdraaiingen (neck cranks): Combineer de hadaka-jime nooit met het geforceerd torderen of buigen van de nek, want daarmee beschadig je de nekwervels.
• Geleidelijke drukverhoging: Druk bouw je rustig en stapsgewijs op, nooit met een explosieve ruk, zodat de ontvangende partner ruim de tijd heeft om veilig af te kloppen.
Wat is het verschil tussen hadaka-jime in traditioneel judo en BJJ?
Judo en BJJ verschillen op drie punten wanneer het om deze verwurging gaat: de tijd die je op de grond krijgt, de afwerking van de handpositie en de manier waarop je je benen inzet voor controle. Bij de gemengde martiale lessen van Sportschool Herbert in Ede voelen sporters hoe die twee disciplines elkaar versterken, want een judoka die op de grond leert denken werpt daarna ook scherper, en een grappler met judogevoel staat steviger.
Traditioneel judo legt het accent op staande worpen (tachi-waza). Dat kleurt alles. Gaat het gevecht naar de grond, dan geeft de scheidsrechter maar een beperkt aantal seconden om echt iets te ondernemen richting een verwurging, armklem of houdgreep. De hadaka-jime wordt in judo daarom bliksemsnel aangezet, vaak wanneer de tegenstander op zijn buik of knieën verdedigt in de schildpadpositie.
In braziliaans jiu-jitsu (BJJ) is het grondgevecht juist het hoofddoel. Daar heet de techniek Mata Leão, en vrijwel altijd komen er ‘hooks’ bij: je haakt je benen om de heupen en benen van de tegenstander voor maximale lichaamscontrole (back mount). BJJ kiest bovendien graag voor een vaste arm-op-biceps-vergrendeling achter het hoofd, terwijl judo van oudsher meerdere handvattingen toestaat, zoals vingers in elkaar haken of de pols vastgrijpen.
Vanaf welke leeftijd en ervaring mag je hadaka-jime veilig trainen?
De Judo Bond Nederland en het lesprogramma van Sportschool Herbert in Ede staan verwurgingen en klemmen pas toe vanaf minimaal 12 jaar. Jongere kinderen in onze jeugdgroepen in Ede krijgen alleen veilige houdgrepen, worpen en valbreektechnieken. Eerst een stevige motorische basis. De rest komt later.
Voor de allerkleinsten in ons Tuimeljudo (3 tot 6 jaar) en de jeugd in het reguliere kids judo (7 tot 12 jaar) zijn verwurgingen en armklemmen tijdens randori en wedstrijden strikt verboden. Op die leeftijd gaat het om stoeien met regels, om zelfvertrouwen, balansverstoringen en plezier in bewegen. Kinderen zijn in de groei. Nekwervels en keelholte verdienen dan maximale bescherming.
Vanaf de leeftijdscategorie -15 jaar, de aspiranten, maken judoka’s stap voor stap kennis met shime-waza en kansetsu-waza, en altijd onder direct toezicht van een bevoegde leraar. Zo leren sporters omgaan met zowel de kracht als de kwetsbaarheid van het menselijk lichaam, en juist die combinatie maakt de techniek voor pubers en volwassenen tegelijk veilig en leerzaam.
Wil je zelf de kunst van gecontroleerd judo en grondvechten ervaren?
Werk je aan je conditie, zoek je praktische zelfverdediging, of trekt de technische diepgang van een techniek als de hadaka-jime je aan? Op onze mat staat veilig en respectvol samenwerken hoe dan ook op één. Kom gerust langs. Dan zie je onze instructeurs aan het werk, en de mensen die hier wekelijks trainen. Vraag een gratis proefles aan bij Sportschool Herbert in Ede en ontdek wat judo voor jou kan betekenen.